جمال الدين محمد الخوانساري

475

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

كارها را با عقل خود وتدبّر وتفكّر كند در آنها هرگاه عقل أو صحيح باشد آگاه گردد بر أموري كه مصداق آنها باشند يعنى تصديق آنها وحكم براستى ودرستى آنها كنند يعنى آنچه از آنها مصداقى داشته باشد مصداق آن بر أو ظاهر گردد پس آدمي در هر كارى بايد كه بسنجد آن را با عقل صحيح ، اگر ظاهر شود بر أو مصداق آن ، بكند آن را ، وآنچه ظاهر نشود بر أو مصداقى از براي آن ، مرتكب آن نگردد . وممكن است كه مراد اين باشد كه هر كه بسنجد كارها را با عقل خود آگاه مىشود بر أموري چند كه مصدّق أمور ديگر باشد مثل اين كه كسى كه ملاحظهء أحوال مردم كند در عصر خود وكمال حرص ايشان بر دنيا وميل ايشان بجانب آن واعراض از حقّ بسبب آن هر چند واضح ولايح باشد حقّيّت آن ، آگاه مىشود بر آنچه تصديق ميكند باين كه آنچه از سلف در أمر خلافت واقع شد محض ظلم بود از براي طلب دنيا ، ورفع مىشود از أو شبههء اين كه چگونه أصحاب رسول خدا چنين ظلمي كرده باشند وترك متابعت پيغمبر خود ونصوص أو نموده باشند چنانكه أهل سنّت متمسك ميشوند بآن . 9243 من أحسن الاستماع تعجّل الانتفاع . هر كه نيكو كند گوش انداختن را بتعجيل برد انتفاع را ، مراد گوش انداختن بمواعظ ونصايح است يا بفرمانها وأوامر ونواهى شرعيّه . 9244 من اعتبر بغير الدّنيا قلّت منه الأطماع . هر كه عبرت گيرد بحوادث دنيا كم شود از أو طمعها . 9245 من لم يدئب نفسه في اكتساب العلم لم يحرز قصبات السّبق . هر كه تعب نفرمايد نفس خود را در كسب كردن علم جمع نكند نيهاى پيشى را ، چون شايع بوده كه در وقت أسب دوانى نيى در ميدان نصب مىكرده‌اند كه هر كه پيشتر بآن نى برسد وآن را بربايد أو برده باشد ، پس « جمع كردن نى پيشى » كناية شده از تقدّم وپيش افتادن در هر باب كه باشد ، ومراد اينست كه : هر كه